Ülke Bazlı Raporlamada Sıkça Sorulan Sorular

Yayınlanma Tarihi: 14 Ekim 2020


BEPS 13, Ülke Bazlı Raporlama, Konsolidasyon, Hakim Şirket ve Rapora Dahil Olacak Şirketler

OECD’nin Vergi Matrahı Aşındırması ve Kar Aktarımı’nı (BEPS) önlemeye ilişkin 13 numaralı eylem planı kapsamında yer alan Ülke bazlı raporlama  (Country by Country reporting)  Türkiye’de  ilk olarak 2019 hesap dönemi için ve 31.12.2020 tarihine kadar hazırlanıp Türk İdaresine beyan edilecek.

Ülke Bazlı Rapor her ne kadar Avrupa ve  diğer ülkelerde faaliyet gösteren Türkiye merkezli Çok Uluslu işletmeler (ÇUİ) tarafından 2017 yılından beri yapılıyor  olsa da kapsama yeni giren Gruplar için bazı konular net değil. Özellikle grup tanımı ve konsolidasyon esaslarının nasıl değerlendirileceği bir tartışma konusu olmakta.  Bu konuda 2151 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve  4 Seri Numaralı Transfer Fiyatlandırması Genel Tebliği kapsamında açıklamalar mevcut. Mevzuatımızda yer alan Grup; Çok Uluslu İşletmeler Grubu, İşletme, raporlayan  İşletme, Nihai Ana İşletme, Vekil İşletme ve konsolide finansal tablo  tanımları OECD’nin BEPS 13 raporundaki tanımlar ile aynı. Ülke Bazlı raporların   İdareler arasında otomatik bilgi değişimine tabi olması nedeniyle tüm ülkeler tarafından benzer uygulamaların kabul edilmesi hem çok doğal hem de zaruri. Bu nedenle OECD ek açıklamalarının Türkiye ülke bazlı rapor uygulamalarında da geçerli olacağını düşünüyoruz.

Öncelikle ülke bazlı raporlama yükümlülüğü için Çok Uluslu Bir İşletmeler grubu olunması ve bu grubun 2018 sonu konsolide cirosunun 750 milyon Euro ve üstünü aşması  gerekiyor.

Grup;  birbirlerine kontrol ve ortaklık bakımından bağlı ve mevcut muhasebe uygulamaları doğrultusunda finansal raporlama amaçlı konsolide rapor hazırlaması zorunlu olan ya da hisseleri borsada işlem görseydi konsolide rapor hazırlaması zorunlu olacak şirketleri ifade etmekte. Hakim Ana Şirket ise söz konusu konsolide finansalları çıkarak olan işletme. Bir Grubun Çok Uluslu olarak tanımlanması için ayrı vergi otoritesi olan farklı ülke(ler)de faaliyet göstermesi yeterli.

Konsolide grup geliri, Çok Uluslu İşletmenin mevcut muhasebe standartlarına göre hazırlaması gereken ya da gruba ait herhangi bir şirketin hisseleri borsada işlem görse idi hazırlaması gerekeceği konsolide finansallardan yola çıkılarak tespit edilecek.

Görüldüğü üzere referanslar genellikle mevcut muhasebe standartlarına veriliyor. Peki hangi muhasebe standartını esas alacağız? Tebliğimizde  bu muhasebe standartları;  Türkiye Finansal Raporlama Standartları, Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları veya ilgili ülkede yürürlükte olan başka bir muhasebe ve finansal raporlama standardı olarak  tanışmanmış durumda.

Bu durumda  tebliğ kapsamında Nihai Ana İşletmesi Türkiye’de olan Grupların  hali hazırda kullanmış oldukları muhasebe standartına göre çıkan konsolide finansallar dikkate alınacaktır. Hisseleri borsada işlem gören Türk Şirketleri için Türkiye Finansal Raporlama Standartı (TFRS));  Bağımsız denetime tabi olup hissesi borsada işlem görmeyen işletmeler için ise TFRS ya da  Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS); BOBİ FRS kapsamında da yine konsolidasyonu zorunlu İşlemler bu muhasebe standartını kullanacaktır.

Nihai Ana İşletmesi Türkiye’de olmayan Grupların ise Nihai Ana Şirketlerinin olduğu ülkede  kullanmış oldukları  Uluslararası Finansal Raporlama Standartları ya da ilgili ülkede yürürlükte olan başka bir muhasebe ve finansal raporlama standardı da kabul edilecektir.

Özetle  Çok Uluslu Grubun Nihai Ana İşletmesinin mukim olduğu ülkenin  muhasebe standartlarına göre yapılan konsolidasyon esasları geçerli sayılacaktır

Yukarıda açıklanan konsolidasyon ve muhasebe standartları ülke bazlı raporlama konsolide gelir sınırının ve raporu kimin beyan edeceğinin ( Hakim Şirket) tespitinde önemli.  Bir kere sınır geçildikten sonra ülke bazlı raporlamaya dahil edilecek Şirketlerin (Constituent Entity)  neler olacağı ise ayrı bir konu.

OECD açıklamalarına göre konsolide edilen tüm şirketler, ölçek ve önem nedeniyle konsolidasyon dışında tutulan  şirketler ve tüm bu şirketlerin herhangi bir ülkede herhangi bir amaçla ayrı kayıt tutan tüm işyeri/iştirakleri rapora dahil olacak.

Konsolide olan iştirakler temelde raporlamaya girecekse de, OECD ek açıklamalar ile aşağıdaki durumlara ayrı açıklamalar getirmiştir.

1.       Yatırım fonları (Investment Funds): Eğer muhasebe standartlarına göre yatırım fonu ile yatırım yapılan (investee) şirketler konsolide olmuyorsa, bu durumda  yatırım yapılan (investee) şirketler rapora dahil olmayacak. Bir yatırım fonu tarafından sahip olunan bir şirket başka şirketlere sahip olabilir, bu durumda bu şirket ve diğer grup şirketleri bir ÇUİ olacakları için bu grubun  cirosunun 750 mil Euro’yu geçip geçmediğine ayrıca bakmak gerekecek.

2.       Partnerships: Herhangi bir ülkede vergi mukimliği olmayan işletmeler. Raporda yer alacaktır.

3.       Çoğunluk hisseleri: Grubun herhangi bir şirketine ait  azınlık hisselerinin bağımsız taraflara ait olması durumunda;  eğer muhasebe standartlarına göre bu azınlık hissesi bağımsız taraflara ait olan Şirket gelirleri; ana Şirketin konsolidasyonunda gelir olarak dikkate alınıyorsa bu durumda alındığı oran kadar Ülke bazlı raporlamada yer alacak.  Alınmıyorsa yer almayacak.

4.       Özkaynak Yöntemiyle Konsolide Olan Ortak Girişimler:  Hisseleri bir veya birden fazla ilişkisiz tarafa ait Şirketler ( JV gibi) : Burada yine muhasebe standartlarına göre ortak girişime ait gelirler konsolide finansallarda gelir içerisinde yer alacaksa rapora dahil olmalı, eğer  özkaynak  yöntemiyle konsolide olacaksa rapora dahil olmamalıdır.

Sonuç olarak…

Özetle tüm gruplar öncelikle kullanılan muhasebe standartlarının ne olduğunu, bu muhasebe standartına göre hakim şirketin hangi şirket olduğunu, uygulanan muhasebe standartlarına göre konsolide edilen  grup gelirlerinin 750 milyon Euro’yu geçip geçmediğini, geçiyorsa ülke bazlı raporlamaya dahil olacak işletmelerin neler olması gerektiğini  yukarıdaki açıklamalar esas alarak belirlemelidir.

 

Başak Diclehan
Şirket Ortağı
bdiclehan@kpmg.com