Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Yeni Dönem İhale Konusu İşler ve İnşaat İşyerleri İçin Getirilen Değişiklikler

16 Mayıs 2026 tarihli değişiklikler ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde, özellikle ihale konusu işler ve özel nitelikteki inşaat işyerleri bakımından önemli yenilikler yürürlüğe girmiştir. Bu yenilikler, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) asgari işçilik hesaplamalarını, prim tahakkuklarını, “ilişiksizlik belgesi” verme süreçlerini ve uzun süre bildirim yapılmayan işyerlerine yaklaşımını doğrudan değiştirmektedir. Dolayısıyla inşaat ve taahhüt sektöründe faaliyet gösteren işverenler için, projelerin SGK boyutunun yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir.

• Kapsam Değişikliği

Eski düzenlemede yer alan asgari işçilik ibaresi, yeni düzenleme ile asgari işçilik araştırma işlemi olmuş, asgari işçilik yalnızca yeterli işçilik tespitine dayanan pasif bir inceleme olmaktan çıkarılarak, hesaplama yapılıp yapılmayacağına karar verilmesini de içeren, veri temelli ve çok aşamalı bir değerlendirme sürecine dönüştürülmüştür. 

• Birden fazla inşaatın tek sicilde yürütülmesi

Yeni düzenleme ile birlikte ilk işin başlangıç tarihinden itibaren altı ay içinde talepte bulunulması zorunluluğu getirilmiş olup, bu süre içerisinde başvuru yapılması kaydıyla birden fazla inşaatın tek işyeri sicil numarası altında yürütülmesine izin verilebileceği hüküm altına alınmıştır.

• Hakediş-işin bitim tarihinin tespiti

Toplam istihkakın bildirilememesi halinde hakediş tutarları üzerinden araştırma yapılabilmesine imkân tanınmış, ancak bu durumda ilişiksizlik belgesi verilmeyeceği açıkça hükme bağlanmıştır.

Geçici kabulde eksik veya kusur bulunmaması halinde tutanakta belirtilen tarih; eksik veya kusur bulunması halinde eksikliklerin tamamlandığı tarih; kabul sürecine tabi olunmayan işlerde ise idarece bildirilen tarih iş bitim tarihi olarak esas alınacaktır.

Yeni düzenleme ile; hakediş varsa araştırma yapılacağı, hakediş yoksa araştırma yapılmayacağı açıkça düzenlenmiştir. Önceki halinde; bu duruma ilişkin açık bir düzenleme yer almamakta idi.

• İnşaat maliyetinin hesaplanması ve re’sen araştırma hususları

Yapı ruhsatında değişiklik yapılmış olması halinde, araştırma son (geçerli) ruhsatın dikkate alınacaktır.

Başladığı yıl içinde tamamlanan inşaatlara ilişkin hesaplamada herhangi bir değişiklik yapılmamış olup, inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedelinin esas alınması uygulaması devam ettirilmiştir.

Birden fazla yıla sirayet eden inşaat işlerinde, inşaatın başladığı yıl ile bitirildiği yıl arasındaki (bitiş yılı hariç) tüm yıllara ait birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalamasının alınması esası getirilmiştir. 

Örnek 1: 01.01.2026 tarihinde başlamış olan 01.07.2027 yılında sona ermiş olan I. Sınıf (B) Grubu Yapı sınıfına ait bir inşaat işi için birim maliyet tutarı 2026 yılında 3.900 TL olduğundan 3.900 TL olarak dikkate alınacaktır.

Örnek 2: 01.01.2025 tarihinde başlamış olan 01.07.2027 yılında sona ermiş olan I. Sınıf (B) Grubu Yapı sınıfına ait bir inşaat işi için 2025 yılı için 3.050 TL, 2026 yılı için ise 3.900 TL’dir. Bu kapsamda aritmetik ortalama hesaplamasında 2 yıla ait birim maliyet tutarı (3.050+3.900)/2=3.475 TL olarak dikkate alınacaktır.

Örnek 3: 01.01.2024 tarihinde başlamış olan 01.07.2027 yılında sona ermiş olan I. Sınıf (B) Grubu Yapı sınıfına ait bir inşaat işi için 2024 yılı için yapının birim maliyeti 2.100 TL, 2025 yılı için 3.050 TL, 2026 yılı için ise 3.900 TL’dir. Bu kapsamda aritmetik ortalama hesaplamasında 3 yıla ait birim maliyet tutarı (2.100+3.050+3.900)/3=3.016,67 TL olarak dikkate alınacaktır.

En az iki yıl süreyle sigortalı çalıştırılmadığı tespit edilen inşaat işyerleri bakımından SGK tarafından re’sen asgari işçilik araştırması yapılacağı açıkça hüküm altına alınmıştır.

Son olarak, geçiş hükümleriyle eski ve yeni hesaplama yöntemlerinin hangi durumlarda uygulanacağı da açıklığa kavuşturulmuştur. 16 Mayıs 2026 tarihinden önce tamamlanmış olmakla birlikte henüz kesinleşmemiş işlemler için, yeni aritmetik ortalama esasına dayalı maliyet hesaplama yöntemi uygulanacaktır. Buna karşın, iki yıldan daha kısa sürede tamamlanan inşaatlarda mevcut (eski) yöntem geçerli olmaya devam edecektir. Bu durum, geçmiş yıllara ait ancak henüz sonuçlanmamış dosyalar için farklı hesaplama yöntemlerinin gündeme gelebileceği ve dosya bazlı değerlendirme yapılması gerektiği anlamına gelmektedir.

Özetle, yapılan düzenlemelerle SGK; asgari işçilik ve prim tahakkuku süreçlerini daha sistematik hale getirmiş, ilişiksizlik belgesi verilmesini daha sıkı kriterlere bağlamış ve uzun süre bildirim yapılmayan işyerlerini daha yakından izlenebilir kılmıştır. İşverenler açısından en temel önerilerimiz ise genel olarak; ihale ve inşaat işyerlerinin tescilini zamanında yapmak, sigortalı bildirimlerini eksiksiz yerine getirmek, birden fazla ruhsatlı projelerde her ruhsat için ayrı işçilik takibini sağlamak, uzun süreli projelerde yeni maliyet ve asgari işçilik kurallarına göre planlama yapmak, ihale makamları ile istihkak ve iş bitim bildirimleri konusunda yakın çalışmak ve SGK tebligat ve sürelerini titizlikle takip etmektir. Bu çerçevede, mevcut ve planlanan projelerinizin yeni mevzuata uyumunun gözden geçirilmesi, ileride doğabilecek prim farkı ve ceza risklerinin azaltılması bakımından büyük önem taşımaktadır.