İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi, Gözetim ve Korunma Uygulamalarından Kaynaklı İndirim Hakkı Kaldırılan KDV’nin Tevsiki Üzerine Bir Öneri

Bildiğiniz üzere; Katma Değer Vergisi Kanunu(KDVK)’nun 36’ncı maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, ithalat işlemlerinden doğan KDV'nin indirim veya iade hakkını kısmen veya tamamen kaldırmaya veya yeniden koymaya ve bu şekilde indirim veya iade hakkı kısıtlanan mal veya hizmetleri belirlemeye; süresi içinde iadesi talep edilmeyen ve indirim yoluyla giderilmek üzere sonraki dönemlere devrolunan KDV’nin gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak kaydedilmesine imkân vermeye, iade talebinde bulunulabilecek asgari tutarı belirlemeye yetkili kılınmıştır. 

Bu yetkinin 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kullanılması sonucu; ithalatta gözetim, korunma önlemleri ve haksız rekabetin önlenmesine konu edilen mallar nedeniyle bu işlemlerden kaynaklı ithalde ödenen KDV’nin indirim hakkı kaldırılmıştır. Yine anılan Kararın uygulamasına ilişkin 57 Seri No.lu KDV Genel Tebliği yayımlanmış olup, makalemizde Tebliğ düzenlemelerine yönelik bir öneri ve indirilemeyen KDV’nin akıbeti ele alınacaktır.   

Öncelikle, 7846 sayılı Karar ile yapılan düzenlemeyi bir hatırlayalım.

7846 sayılı Karar ile Yapılan Düzenleme Nedir?

23/11/2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile ithalatta gözetim, korunma önlemleri ve haksız rekabetin önlenmesine konu edilen mallar nedeniyle bu işlemlerden kaynaklı ithalde ödenen KDV’nin indirim hakkını kaldıran düzenleme, aşağıda belirtilen şekilde yayımı tarihinde uygulamaya girmiştir:  

“İthalatta gözetim uygulanması hakkında ilgili mevzuat uyarınca, gözetim uygulamasına tabi tutulan mallara ilişkin gümrük beyannamelerinde beyan olunan ve tevsik edilemeyen tutarlar ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dahil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin indirim hakkı kaldırılmıştır.

İthalatta korunma önlemleri uygulaması hakkında ilgili mevzuat uyarınca korunma önlemi olarak uygulanan gümrük vergisi ve/veya ek mali mükellefiyetler, ithalatta haksız rekabetin önlenmesi hakkında ilgili mevzuat kapsamında uygulana dampinge karşı vergi ve telafi edici vergiler ile bu tutarlar nedeniyle doğan ve katma değer vergisi matrahına dahil olan her türlü vergi, resim, harç ve paylar dolayısıyla ödenen katma değer vergisinin indirim hakkı kaldırılmıştır.”

Söz konusu Cumhurbaşkanı Kararı ile ithalatta gözetim, korunma önlemleri ve haksız rekabetin önlenmesine konu edilen mallar nedeniyle gümrükte ödenen KDV’nin indirim hakkı kaldırılmıştır.

57 Seri No.lu KDV Genel Tebliği ile Bu Kapsamdaki İşlemleri İçin Mükelleflere Getirilen Yükümlülük Nedir?

İthalatta haksız rekabetin önlenmesi, gözetim ve korunma uygulamalarından kaynaklı ödenen ve indirim hakkı kaldırılan KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına yönelik 57 Seri No.lu KDV Tebliği ile mükelleflere bazı yükümlülükler getirildi.

Bu çerçevede; kapsama giren işlemi (ithalatta haksız rekabetin önlenmesi, gözetim ve korunma uygulamalarının kapsamına giren ithalatı) bulunan mükellefler, 

·         Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla ithalat bedeli 46 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen 2.600.000-TL’yi aşmayan ithalatlara ilişkin KDV’nin, işlemin yapıldığı döneme ait KDV beyannamesinde mezkur Karar kapsamında doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığını altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine bildirirler.

·         Takvim yılının altışar aylık dönemleri itibarıyla ithalat bedelinin 2.600.000 TL’lik tutarı aşması halinde, söz konusu uygulamalar nedeniyle ödenen KDV’nin, mezkur Karar kapsamında doğru bir şekilde indirim konusu yapılıp yapılmadığı altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar ibraz edilecek Özel Amaçlı YMM Raporu ile tevsik edilir. Şu kadar ki, mükellefin ithalatın yapıldığı yıl için süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin bulunması ve düzenlenecek raporda 7846 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında gerçekleştirilen ithalata ilişkin ödenen KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına yönelik açıklama bulunması halinde Özel Amaçlı YMM Raporu ibrazına gerek bulunmamaktadır.

Durumlarını yukarıda belirtilen şekilde tevsik etmekle yükümlü hale getirildi.

Özetle, 7846 sayılı Karar kapsamında işlemi bulunan ancak kapsama giren işlemlerin ithalat bedeli 2.600.000-TL’yi aşmayan mükellefler, altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine bu ithalatları nedeniyle ödemiş oldukları KDV’yi indirmediklerine dair bildirimde bulunmakla yükümlüdürler.  Dolayısıyla, Ocak-Haziran dönemine ilişkin bildirimin Temmuz ayının sonuna, Temmuz-Aralık dönemine ilişkin bildirimin ise Ocak ayının sonuna kadar yapılması gerekmektedir.    

Yine, 7846 sayılı Karar kapsamında işlemi bulunan ve kapsama giren işlemlerin ithalat bedeli 2.600.000-TL’yi aşan mükellefler ise bu ithalatları nedeniyle ödemiş oldukları KDV’yi indirmediklerini Özel Amaçlı YMM Raporu ile tevsik etmekle yükümlüdürler. Özel Amaçlı YMM Raporu, Ocak-Haziran dönemi için Temmuz sonuna; Temmuz-Aralık dönemi için Ocak sonuna kadar düzenlenip ibraz edilmelidir.

Diğer taraftan, kapsama giren ithalatı olan mükelleflerin süresinde düzenlenmiş tam tasdik sözleşmesinin bulunması ve tam tasdik raporunda indirim hakkı kaldırılan KDV'nin indirim konusu yapılıp yapılmadığına yönelik açıklama yer alması koşuluyla Özel Amaçlı Rapor ibrazına gerek bulunmamaktadır.

Bildirim ve Raporlamada Süre Sorunuyla Karşılaşılabilir mi?

Düzenlemeden görüleceği üzere; mükellefler durumlarına göre kapsama giren ithalatlar nedeniyle ilave olarak ödedikleri ancak indirim hakkı kaldırılan KDV’yi indirmediklerini, altışar aylık dönemleri izleyen ayın sonuna kadar (Temmuz ve Ocak) bağlı oldukları vergi dairesine ya yazıyla ya da Özel Amaçlı YMM Raporu’yla bildirmekle yükümlüler.

Ancak, Haziran ve Aralık KDV beyanlarının izleyen ayların (Temmuz ve Ocak) 28’inde verildiği düşünüldüğünde mükelleflere bu konuyla ilgili bildirimde bulunmak için sadece 2-3 gün kalmaktadır.  Kapsama giren KDV’nin indirim konusu yapılıp yapılmadığının test edilebilmesi için beyanın verilmiş olması gerekir. Bildirimin veya tanzim edilecek Özel Amaçlı YMM Raporu’nun bu kadar kısa süre içerisinde sağlıklı bir şekilde düzenlenmesi pek mümkün gözükmemektedir. Hakeza, son beyan tarihinin hafta sonuna denk geldiği ya da zaman zaman idarenin süre uzatımları da dikkate alındığında teknik olarak yapılamayacak bir şeyden bahsediyor olacağız.  

Dolayısıyla, vergi idaresinin en azından bu süreyi altışar aylık dönemin altıncı ayına ait KDV beyanının verildiği ayı izleyen aydan itibaren başlatmasında fayda görüyoruz. Böyle bir düzenlemenin yapılamadığı durumda sürecin çok sıkı bir şekilde aylık olarak takip edilmesi elzem hale gelmektedir

İndirimi Kabul Edilmeyen KDV’nin Akıbeti Nedir?

Vergi Usul Kanunu’nun değerleme hükümlerinden olan “Maliyet Bedeli” başlıklı 262’nci maddesinde aynen şu düzenleme yer almaktadır: “İktisadi kıymetin (emtia hariç) iktisap edilmesi veya değerinin artırılması ile ilgili olan özel tüketim vergisi, indirilemeyecek katma değer vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisi ile kaynak kullanımını destekleme fonunu maliyet bedeline ithal etmekte veya genel giderler arasında göstermekte mükellefler serbesttirler.” Belirtilen Kanun hükmü uyarınca, emtia yani ticari mal mahiyeti taşıyan kıymetlerin iktisabında ödenen ancak indirilemeyen KDV’nin maliyet bedeline dahil edilmesi zaruri iken, emtia haricindeki kıymetlerin iktisabında ödenen ancak indirilemeyen KDV’nin gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmasında serbestiyet kuralı geçerlidir.

Sorumlu vergicilik bakış açısıyla, 57 seri No.lu KDV Tebliği ile mükelleflere getirilen yükümlülüğün hem vergisel anlamda hem de mesleki sorumluluk anlamında sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için yeniden ele alınmasında fayda görüyoruz.