Dünyada ve
Türkiye’de Nitelikli Hizmet Merkezleri
4 Haziran 2026 tarihli Resmi
Gazete’de yayımlanan Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7582 sayılı Kanun
ile pek çok vergi kanununda değişiklik yapıldı ya da vergisel teşvikler
sağlayan yeni müesseseler ihdas edildi. İhdas edilen teşvik uygulamalarından
bir tanesi de “Nitelikli Hizmet Merkezleri(NHM)”ne sağlanan kazanç indirimi ve bu
merkezlerde istihdam edilen personel için sağlanan gelir vergisi
istisnasıdır. Düzenlemenin yeni olması
ister istemez “şirketimiz NHM olarak değerlendirilebilir mi, NHM’lere sağlanan avantajlardan
yararlanabilir miyiz” şeklindeki sorularla karşılaşmaktayız.
Bu amaçla hem NHM’lerin küresel
konumlanması hakkında kısa bilgi sunmak hem de Türkiye için tabiri yerindeyse
daha çiçeği burnunda bir düzenleme olan NHM’ler hakkında akla takılan sorulara
yanıt aramak amacıyla bu makale kaleme alınmıştır.
NHM’ler Küresel Ölçekte Nasıl
Konumlanmaktadır?
NHM’ler bu güne
kadar küreselde; Shared Services Center (SSC), Global Business Services (GBS),
Global Capability Center (GCC) veya Regional Headquarters (RHQ) olarak farklı
adlar altında tanımlanmaktaydı. Global ölçekte Hindistan, Polonya, Macaristan, Singapur, Dubai, İrlanda ve Çekya gibi ülkeler, uygulamada
bilinen iyi örnekler olarak karşımıza çıkmaktadır. Her bir ülkenin doğrudan
yabancı yatırımları ülkeye çekme konusundaki ayrı bir başarı öykü vardır. Kimi,
şirketlere önemli maliyet avantajları sağlamış; kimi, yüksek katma değerli
hizmetlerin verilmesine yapısal imkanlar sunmuş; kimi de bölgesel yönetim
hizmetlerinin sağlanmasında bulunduğu konumu kullanarak ön plana çıkmış
ülkelerdir.
Genelde bu
ülkelerde verilen hizmetler ve yabancı yatırımcılara sağladıkları temel
avantajlar aşağıdaki gibidir:
|
Ülke |
Sunulan Hizmetler |
Temel Avantaj |
|
Hindistan |
Muhasebe, Finansal raporlama, İnsan kaynakları, Çağrı merkezi, IT destek
hizmetleri, Veri analitiği, Yapay zeka, Siber güvenlik, Dijital dönüşüm, Risk
yönetimi, Stratejik planlama, İnovasyon |
Çok büyük ve uygun maliyetli
yetenek havuzu |
|
Polonya |
Veri analitiği, Yapay zeka, Siber güvenlik, Dijital dönüşüm, Risk
yönetimi, Stratejik planlama, İnovasyon |
Avrupa Birliği erişimi ve çok
dilli iş gücü |
|
Macaristan |
Veri analitiği, Yapay zeka, Siber güvenlik, Dijital dönüşüm, Risk
yönetimi, Stratejik planlama, İnovasyon |
Vergi teşvikleri ve
mühendislik yetkinliği |
|
Singapur |
Finansal yönetim, Hazine (Treasury) yönetimi, Grup içi finansman, Hukuk
ve uyum, Vergi planlama, Bölgesel satış yönetimi |
Bölgesel merkez ve finans
merkezi |
|
BAE (Dubai) |
Finansal yönetim, Hazine (Treasury) yönetimi, Grup içi finansman, Hukuk
ve uyum, Vergi planlama, Bölgesel satış yönetimi |
MENA bölgesi yönetim üssü |
|
İrlanda |
Finansal yönetim, Hazine (Treasury) yönetimi, Grup içi finansman, Hukuk
ve uyum, Vergi planlama, Bölgesel satış yönetimi |
Küresel teknoloji şirketleri
için merkez |
|
Çekya |
Veri analitiği, Yapay zeka, Siber güvenlik, Dijital dönüşüm, Risk
yönetimi, Stratejik planlama, İnovasyon |
Finans ve IT hizmetleri |
Türkiye
Kendini Nitelikli Hizmet Merkezi Olarak Nasıl Konumlandırmıştır?
7582 sayılı Kanun ile 4875 sayılı
Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na Ek-1 maddesi olarak entegre edilen
NHM’ler, Türkiye'nin son yıllarda üzerinde yoğunlaştığı Global Capability
Center (GCC), Shared Service Center (SSC) veya Regional
Headquarters (RHQ) modellerini ülkeye çekme amacına hizmet eden stratejik
bir hamle olarak değerlendirilebilir. Düzenleme kapsamında sayılan faaliyetler
incelendiğinde amaç sadece hizmet ihracı değil, çok uluslu şirketlerin bölgesel
yönetim, koordinasyon ve karar alma fonksiyonlarının Türkiye'ye taşınmasıdır.
Düzenleme sunulan hizmetlerin
türü ve sağlanan teşvik mekanizmalarıyla birlikte değerlendirildiğinde,
NHM’lerin Türkiye’deki konumlanmasının küresel örneklerin karışımı olduğu
söylenebilir.
Aşağıdaki infografik Türkiye’nin ve rakiplerinin bu alandaki konumlanmasını ortaya koymak için hazırlanmıştır.
Türkiye’de
NHM Olabilmenin Şartları Nelerdir?
7582 sayılı Kanun ile 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na Ek-1 maddesi olarak eklenen NHM düzenlemesine baktığımızda aşağıdaki şartların birlikte sağlanması gerektiğini söyleyebiliriz:
- NHM’nin ilişkili şirketlere veya şirketler topluluğuna düzenlemede belirtilen hizmetleri sunmak amacıyla Türkiye’de kurulması veya faaliyet gösteriyor olması;
- NHM’nin hizmet sunduğu ilişkili şirket veya şirketler topluluğunun en az üç farklı ülkede aktif olarak faaliyet göstermesi,
- Türkiye’de kurulu NHM’nin yıllık hasılatın en az %80’ini yurt dışında bulunan ilişkili şirketlerden elde etmesi,
- Türkiye’de kurulu NHM’nin bir sermaye şirketi olması,
- Finansal danışmanlık, stratejik yönetim danışmanlığı, risk yönetimi, nakit ve likidite yönetimi, fonlama ve borçlanma işlemleri, yatırım ve sermaye yapısı planlaması, bütçeleme, finansal raporlama ve analiz, uluslararası muhasebe ve uyum, denetim, dijital dönüşüm ve teknoloji danışmanlığı, yatırım ve veri analitiği, hukuk danışmanlığı, tanıtım ve marka yönetimi, insan kaynakları ve eğitim faaliyetleri ile bunlara ilişkin koordinasyon ve yönetim gibi hizmetleri sunuyor olması.
Her ne kadar
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nun Ek-1 maddesinde yukarıda
belirtilen şartlara yer verilmiş olsa da Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı; Hazine
ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığının görüşünü almak suretiyle bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili
kılınmıştır.
Dolayısıyla;
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın çalışmalarını yapmakta olduğu bu kapsamdaki
alt düzenleme/lerin çıkmasını beklemekte fayda olduğu kanaatindeyiz. Çıkacak
olan alt düzenlemeleri bizler de yakından takip etmekte ve beklemekteyiz.
Türkiye’de Nitelikli Hizmet
Merkezleri Hangi Vergisel Teşviklerden Yararlanmaktadır?
NHM’lere birden fazla alanda vergisel teşvikler sağlanmıştır. Bunlar:
- Kurumlar vergisi matrahından %95-%100 oranında kazanç indirimi,
- Yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahının tespitinde bu kazançlara indirim hakkı tanınması,
- NHM’lerde istihdam edilen personeller (destek personeli hariç) için gelir vergisi muafiyetidir.
Üç başlık
altında sayabileceğimiz bu teşvikleri makalemizin izleyen bölümlerinde
ayrıntılandırıyor olacağız.
Nitelikli
Hizmet Merkezlerinde Kazanç İndirimi Nasıl Uygulanır?
7582 sayılı
Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci
fıkrasına eklenen (j) bendi ile NHM olarak faaliyette bulunan kurumların, münhasıran
bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların %95’i kurumlar
vergisi matrahından indirim konusu yapılabilecek. Bu oran, belirlenen endüstri
merkezlerinde veya İstanbul Finans Merkezlerinde katılımcı belgesi almak
suretiyle NHM olarak faaliyet gösteren kurumlar için %100 olarak
uygulanacak. Bu indirimin uygulanabilmesi için elde edilen kazancın, elde
edildiği döneme ilişkin verilecek olan kurumlar vergisi beyan tarihine kadar
Türkiye’ye transferi esastır.
Varsayalım ki NHM'nin;
- Yurtdışı grup şirketlerinden elde ettiği gelir: 100 milyon TL
- Faaliyet kârı: 30 milyon TL
olduğunu
düşünelim.
Normal
şartlarda 30 milyon TL'nin tamamı kurumlar vergisine tabi olacaktır.
Ancak NHM
teşviki kapsamında, kazancın %95'inin indirim konusu yapılabilmesi halinde
vergilendirilebilir matrah önemli ölçüde azalacaktır. Bu durum efektif vergi
yükünü ciddi şekilde düşürebilmektedir. Aynı zamanda bu kazanç yurt içi asgari
kurumlar vergisi uygulamasına da takılmayacaktır.
Diğer
taraftan, NHM’lere sağlanan vergisel avantaj NHM’nin
faaliyete geçtiği hesap döneminden itibaren yirmi hesap dönemi itibarıyla uygulanır. Kıst hesap dönemi de başlı
başına bir hesap dönemi sayılır.
Nitelikli
hizmet merkezlerinin elde etmiş olduğu kapsama giren kazançlarının
ayrıştırılabilir olması esastır. Kapsam dışındaki kazançların indirim
düzenlemesinden yararlanması mümkün değildir.
Olağandışı
gelirlerin (nakitlerden elde edilen faiz gelir, döviz değerlemesinden kaynaklı
kur farkları ve iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından kaynaklı gelirler)
indirime esas kazanç kapsamına alınması mümkün değildir. Ancak, burada
ilerleyen dönemlerde çeşitli tereddütlerin oluşması kuvvetle muhtemeldir.
Nitelikli
Hizmet Merkezlerinin Kapsama Giren Kazançları Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi
Matrahının Tespitinde İndirim Konusu Yapılabilir mi?
7582 sayılı Kanun ile 5520 sayılı
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/C maddesinde yapılan düzenlemeyle NHM
kazançları, yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim
konusu yapılabilecek.
Nitelikli
Hizmet Merkezlerinde İstihdam Edilen Hangi Personel İçin Gelir Vergisi
İstisnası Uygulanır?
7582 sayılı
Kanun ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesine eklenen fıkra
ile bu merkezlerde istihdam edilen nitelikli hizmet personelinin ücretlerinin
(her bir personel için ayrı ayrı olmak üzere) üç katını aşmayan kısmı gelir
verisinden istisnadır. NHM, tanımlanan endüstri bölgesinde veya İstanbul Finans
Merkezinde katılımcı belgesi almak suretiyle konumlanmış ise bu durumda her bir
personelin ücretine brüt asgari ücretin beş katını aşmayan kısmı için gelir
vergisi istisnası uygulanır.
Destek
personelinin bu istisnadan yararlanamayacağı hususunu göz önünde bulundurmakta
fayda var.
Her ne kadar
konumlanma durumuna nitelikli personel sayılan kişilere ödenen ücretlerin
asgari ücretin 3-5 katına kadar olan kısım için gelir vergisi istisnası
uygulanacağı belirtilse de hali hazırda ücret gelirinin brüt asgari ücrete
isabet eden kısmı için zaten gelir vergisi istisnası uygulandığı için aslında
katlar 2-4’e gerilemektedir. Yani bu istisna uygulaması asgari ücret
istisnasının (GVK Md. 23/18) üzerine konan bir istisna değildir. 335 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde
yapılan açıklamalardan bu sonuç çıkmaktadır.
Nitelikli
Hizmet Merkezlerine Tanınan Teşvikler 2026 Yılında Uygulanabilecek mi?
NHM’ler için hem kurumlar vergisi ve yurt içi
asgari kurumlar vergisi matrahının tespitinde sağlanan kazanç indirimi 1/7/2026
tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1/1/2026
tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine (özel hesap dönemi tayin
edilen kurumlar için 1/1/2026 tarihinden itibaren başlayan hesap dönemine) ait
kurum kazançları için geçerli olmak üzere 4/06/2026 tarihinden itibaren
yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Kurum kazançları bakımından bu uygulama 2026
yılı başından itibaren uygulamaya konulabilecektir.
NHM’de
istihdam edilen personel için sağlanan gelir vergisi muafiyeti uygulaması 4/06/2026
tarihinden itibaren uygulanabilir durumdadır.
En Önemli
Soru: Nitelikli Hizmet Merkezi Olabilir Miyim?
Düzenlemede
belirlenen şartları sağlayan ve hizmetleri sunan sermaye şirketleri NHM
olabilir. Ancak, şu an itibariyle NHM olacak olan ya da NHM olarak faaliyete
başlayacak olan şirketin NHM niteliği taşıyıp taşımadığının nasıl ve kim
tarafından tayin edileceğine dair şu ana kadar ilgili Bakanlıklardan yapılan
bir açıklama bulunmadığı gibi bir alt düzenleme de çıkmamıştır. Ancak bu konuda
çalışma alt düzenleme çalışması yapılmaktadır.
Burada da bakanlığın irtibat ofislerini kendisinin tayin ettiği ya da akredite ettiği gibi bir modelin NHM’ler için de uygulamaya sokulması yerinde bir düzenleme olacaktır. Böyle bir yaklaşım içinde olmamızın temel nedeni, NHM nezdinde oluşabilecek tereddütlerin ortadan kalkmasını sağlamasıdır.
NHM’lerle
ilgili gelişmelerden sizleri bilgilendiriyor olacağız.
