Pillar 2 – Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Vergi kapsamında "Yetersiz Vergilendirilen Ödemeler Kuralının” farkında mıyız?

Yetersiz vergilendirilen ödemeler kuralı" ("Undertaxed Payments Rule" veya kısaca UTPR), OECD'nin Küresel Asgari Kurumlar Vergisi (Pillar 2) kapsamında geliştirdiği önemli bir uluslararası vergi düzenlemesidir. Bu kural, çok uluslu şirketlerin düşük vergili ülkelerde elde ettikleri kazançların asgari bir oranda vergilendirilmesini sağlamak amacıyla Gelire Dahil Edilme Kuralına tamamlayıcı bir uygulama olarak getirilmiştir. Türkiye dahil bir çok ülkede gelire dahil edilme (IRR) kuralı ile yerel tamamlayıcı asgari vergi (QDMTT) 2024 yılı kazançlarına yönelik yürürlüğe girmişken, UTPR 2025 yılı kazançlarına uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir.

Yetersiz Vergilendirilmiş Ödemeler Kuralı (UTPR) Nedir?

Temel olarak düşük vergilendirilen bağlı işletme kazançlarına Gelire Dahil Edilme (IRR) uygulamadığı durumlarda ilgili vergi ile sınırlı olacak şekilde UTPR kuralları devreye girecektir. Bu da genelde   Pillar 2 kapsamına giren Çok Uluslu Grupların Nihai Ana İşletmesinin olduğu ülkelerde Gelire Dahil Edilme kuralının olmadığı durumlarda ortaya çıkacaktır. Nihai Ana İşletme ya da gruptaki diğer ilgili işletmelerin faaliyet gösterdikleri ülkelerde mevzuat olmaması nedeniyle Gelire Dahil Edilme kuralı kapsamında toplanması gerekirken verginin toplanamayan kısmı; kendi mevzuatında UTPR olan ülkelerdeki bağlı işletmelere belirli dağıtım anahtarları vasıtasıyla dağıtılacaktır.

Bizim için Anlamı nedir?

Türkiye’de UTPR 2025 yılı kazançlarına uygulanmak suretiyle yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle nihai ana işletmesi, ara ana işletmesi ya da kısmen sahip olunan işletmesi Türkiye’de bulunmayan ve ilgili ülke mevzuatı kapsamında IRR uygulanmayan veya kısmen uygulanan çok uluslu İşletmelerin Türkiye’de faaliyet gösteren bağlı işletmeleri; UTPR kapsamında küresel tamamlayıcı vergi mükellefi olacaktır. 2025 yılı için ise söz konusu verginin beyannamesi; hesap donemi kapandıktan sonra 15 ay içerisinde verilecektir.

Türkiye’de Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli yatırımların olduğu düşünülünce, kapsama giren ve Nihai Ana Merkezi bu ve benzeri ülkelerde olan Şirket ve Bankaların, 2025 yılında Türkiye’de olası yerel tamamlayıcı vergiye ek olarak UTPR kapsamında küresel asgari tamamlayıcı vergiye de tabi olacakları unutulmamalıdır. İyi haber ise yerel verginin ve IRR’ın güvenli limanları olduğu gibi; UTPR’ın da bazı güvenli liman uygulamalarının bulunuyor olmasıdır. Nihai ana merkezin ülkesinde nominal kurumlar vergisi oranı yüzde 20’den fazla ise UTPR güvenli limanları uygulaması kapsamında tamamlayıcı vergi sıfır sayılacaktır. Uluslararası faaliyeti başlangıç aşamasında olan Gruplar için de ( azami 6 farklı ülkede faaliyet gösteren ve en yüksek maddi duran varlığa sahip ülke dışında diğer ülkelerde toplam 50 mil euro altı maddi duran varlık net değerine sahip olan) UTRP kapsamındaki tamamlayıcı vergi 5 yıl için sıfır olarak dikkate alınacaktır.

UTPR’ın tahsis anahtarı ise; ülkedeki toplam maddi duran varlık net defter değerinin UTPR kapsamına giren diğer ülkelerdeki toplam maddi duran  varlık net defter değerine oranının yüzde 50’si ile Ülke bazlı Raporda yer alan toplam ülke bazlı çalışan sayısının UTPR kapsamına giren diğer ülkelerdeki toplam çalışan sayısına oranının  yüzde 50’sidir. Özele Grup içerisinde göreceli olarak maddi duran varlık değeri ile kişi sayısı ne kadar çok ise ilgili ülkeye tahsis edilecek vergi tutarı da o kadar çok olacaktır.

Sonuç olarak, Türkiye’de faaliyet gösteren ve Nihai Ana İşletmesinin olduğu ülkede IRR mevzuatı olmayan Şirketlerin 2025 yılında UTPR kapsamında yerel vergiye ilave olarak bir vergi yükümlülüğü olup olmayacağı değerlendirilmeli ve 2025 konsolide finansallarda söz konusu vergi karşılığının belirlenmesinden, beyanname verme sürecine kadar tüm hazırlıkların yapılması gerekmektedir.