Binek Otomobillerinin Birikmiş Amortismanlarına
Ait Enflasyon Düzeltmesi
7194 sayılı Kanun’la
Gelir Vergisi Kanun’un 40. maddesinde yapılan düzenlemeler uyarınca, anılan
Kanunun yayımlandığı 7/12/2019 tarihinden itibaren iktisap edilen binek
otomobillerine ilişkin giderler ve amortismanların kazancın tespitinde indirim
konusu yapılmasına sınırlamalar getirilmiştir. Söz konusu sınır tutarlar her
yıl yeniden değerleme oranında artırılarak yeniden belirlenmektedir.
Söz konusu sınırlamalara
ilişkin tutarlar yıllar itibariyle aşağıda yer almaktadır.
Yıl |
Kira Gideri Sınırı (TL) |
KDV & ÖTV |
Taşıt Gideri Sınırı (%) |
Amortisman Olarak İndirim Konusu Yapılacak Tutar Sınırı (TL) |
Vergilerin Maliyet Bedeline Eklendiği veya Binek Otomobilin İkinci El
Olarak İktisap Edildiği Hallerde Amortisman Bazı Sınırı (KDV & ÖTV
Maliyet, TL) |
2021 |
6.000,00 |
150.000,00 |
70% |
170.000,00 |
320.000,00 |
2022 |
8.000,00 |
200.000,00 |
70% |
230.000,00 |
430.000,00 |
2023 |
17.000,00 |
440.000,00 |
70% |
500.000,00 |
950.000,00 |
2024 |
26.000,00 |
690.000,00 |
70% |
790.000,00 |
1.500.000,00 |
Binek otomobillere
ilişkin enflasyon düzeltmesi ile ilgili olarak 555 no.lu Vergi Usul Kanunu
Genel Tebliğin “Bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutan mükelleflerin
beyanname üzerinde yapacakları işlemler” başlıklı 40’ncı maddesinde verilen örnekte
hesap dönemi takvim yılı olan ve bilanço esasına göre defter tutan (M), ticari
işletmesinde kullanılmak üzere 15/7/2022 tarihinde katma değer vergisi ve özel
tüketim vergisi dahil alış bedeli 1.000.000 TL olan bir adet binek otomobil
satın almış ve binek otomobilin iktisabı esnasında ödenen vergilerini binek
otomobilin maliyetine dahil etmiştir. Mükellef normal amortisman usulünde
yıllık amortismanlarını genel hükümlere göre ayırmakta ve safi kazancın
tespitinde gider olarak dikkate alabileceği amortisman tutarını aşan kısmını
kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate almaktadır. Mükellef 2023 yılı ve
2024 yılı bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutacak, 31/12/2024 tarihli
dönem sonu işlemlerinde söz konusu binek otomobilin düzeltilmiş değeri üzerinden
amortisman ayıracaktır. Ancak binek otomobilin Gelir Vergisi Kanunu’na göre
belirlenen amortismana esas bedelin üzerinde kalan maliyet kısmına tekabül eden
amortisman tutarını kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alacağı
belirtilmiştir. Tebliğde belirtilen örneğin devamında 2023 yılı ve 2024 yılı
bilançolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutacağı 31/12/2024 tarihli dönem
sonu işlemlerinde söz konusu binek otomobilin düzeltilmiş değeri üzerinden
amortisman ayıracaktır. Ancak binek otomobilin Gelir Vergisi Kanunu’na göre
belirlenen amortismana esas bedelin üzerinde kalan maliyet kısmına tekabül eden
amortisman tutarını kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alacağı
belirtilmiştir.
Buna göre tebliği de yer
alan örnek üzerinden enflasyon düzeltmesine tabi tutulması halinde aşağıdaki
gibi yol haritası izlenebilecektir.
Yıl |
Amortisman Toplam Tutarı (TL) |
Amortisman Gider Yazma Sınırı (TL) |
KKEG (TL) |
2022 |
100.000,00 |
43.000,00 |
57.000,00 |
2023 |
200.000,00 |
86.000,00 |
114.000,00 |
TOPLAM |
300.000,00 |
129.000,00 |
171.000,00 |
2024 |
200.000,00 |
86.000,00 |
114.000,00 |
2025 |
200.000,00 |
86.000,00 |
114.000,00 |
2026 |
300.000,00 |
129.000,00 |
171.000,00 |
İTFA |
1.000.000,00 |
430.000,00 |
570.000,00 |
Mükellef kurum tarafından
2022 – Temmuz ayında aktifine kayıt edilen kıymeti 2023 yılı sonunda enflasyon
düzeltmesine tabi tutulmuştur.
- [Temmuz 2022 yurtiçi
Yİ-ÜFE 1.738,21 ; Aralık 2023 yurtiçi Yİ-ÜFE 2.915,02 ; ( 2.915,02 / 1.738,21 =
1,67702)
Başlık |
Düzeltmeye |
Düzeltme Katsayısı |
Düzeltilmiş |
Düzeltme |
Taşıtlar |
1.000.000,00 |
1,67702 |
1.677.020,00 |
677.020,00 |
Birikmiş Amortisman |
300.000,00 |
1,67702 |
503.106,00 |
203.106,00 |
GİDERİ KABUL EDİLEN BRK. AMORT. TUTARI |
129.000,00 |
1,67702 |
216.335,58 |
87.335,58 |
GİDERİ KABUL EDİLMEYEN BRK. AMORT. TUTARI |
171.000,00 |
1,67702 |
286.770,42 |
115.770,42 |
Hesap No |
B |
A |
254 Taşıtlar |
677.020,00 |
|
698 Enflasyon Düzeltme
Hesabı |
|
677.020,00 |
|
|
|
698 Enflasyon Düzeltme
Hesabı |
203.106,00 |
|
257 Birikmiş
Amortismanlar |
|
203.106,00 |
- [Aralık 2023 yurtiçi
Yİ-ÜFE 2.915,02 ; Haziran 2024 yurtiçi Yİ-ÜFE 3.483,25 ; ( 3.483,25 / 2.915,02
= 1,19493)
Başlık |
Düzeltmeye |
Düzeltme Katsayısı |
Düzeltilmiş |
Düzeltme |
Taşıtlar |
1.677.020,00 |
1,19493 |
2.003.921,51 |
326.901,51 |
Birikmiş Amortisman |
503.106,00 |
1,19493 |
601.176,45 |
98.070,45 |
|
|
Düzeltme Öncesi BA |
Düzeltme Sonrası BA |
A |
GİDERİ KABUL EDİLEN BRK. AMORT. TUTARI |
129.000,00 |
216.335,58 |
B |
GİDERİ KABUL EDİLMEYEN BRK. AMORT. TUTARI |
171.000,00 |
286.770,42 |
C=A+B |
TOPLAM |
300.000,00 |
503.106,00 |
Birikmiş amortisman içinde 2023 hesap döneminde KKEG |
171.000,00 |
|
|
503.106,00 |
|
||
171.000/503.106=0,34 |
|
Başlık |
Düzeltmeye |
Düzeltme Katsayısı |
Düzeltilmiş |
Düzeltme |
Taşıtlar |
1.677.020,00 |
1,19493 |
2.003.921,51 |
326.901,51 |
Birikmiş Amortisman |
503.106,00 |
1,19493 |
601.176,45 |
98.070,45 |
Alternatif 1 Muhasebe
Kaydı
Hesap No |
B |
A |
257 Birikmiş
Amortismanlar |
|
98.070,45 |
658 Enflasyon
Düzeltmesi Zararları |
98.070,45 |
|
Alternatif 2 Muhasebe
Kaydı
Hesap No |
B |
A |
257 Birikmiş
Amortismanlar |
|
98.070,45 |
658 Enflasyon
Düzeltmesi Zararları |
64.737,42 |
|
698 Diğer Olağandışı
Gider ve Zararlar |
33.333,03 |
|
Sonuç
Enflasyon düzeltmesi
tebliğine göre, düzeltme işlemlerinde 698 no.lu “Enflasyon Düzeltme Hesabı”
kullanılıyor. Bunun sonucuna göre 698 hesaba kayıt edilen bakiyelerin
toplamının 698 hesabın borç vermesi durumunda 658 hesabında gider olarak
dikkate alınacağı 698 hesabın alacak bakiyesi vermesi durumunda ise 648
hesabına gelir olarak dikkate alınacağı belirtilmiştir. Böylelikle enflasyon
etkisinin finansal tablolara etkisi görülmektedir.
Fakat binek araçlara
ilişkin vergi mevzuatımızda farklı düzenlemeler bulunduğundan ayrıca ele almak
gerekir. Buna göre binek araçlara getirilen gider kısıtlamasından dolayı
birikmiş amortismanların enflasyon endekslemesine tabi tutulması sonucu önceki
yıllarda kurum kazancından indirilemeyen giderlerin endeksleme sonucu oluşan
fark içerisindeki payı kadar kısmının gene kurum kazancından indirilemeyecektir.
Buna göre kurum kazancından indirilemeyecek olan endeksleme farkının 698
hesabına doğrudan kayıt edilmesi halinde KKEG takibinin hayli zor olacağı
görüşündeyiz. Bu yüzden endekslemeden kaynaklı birikmiş amortisman KKEG
tutarının 698 hesabı yerine 689 hesabının alt detayında takip edilmesi daha
uygun olabileceği kanaatindeyiz.
![](https://kpmgvergi.com/Content/TeamMember/Images/İsaozturk_02062023_013313296339.png)