Yatırımcıların İthalatta Ek Mali Yük ile Sınavı

Yayınlanma Tarihi: 16 Ekim 2019


​Hemen hemen her ülkede yatırımın artırılması amacıyla yatırımcılara/sanayicilere çeşitli ayrıcalıklar sunuluyor, ülke içerisinde üretimin artırılması için de teşvikler veriliyor. Ülkemizde de yatırım yapmak isteyen şirketler, yatırım teşvik mevzuatı kapsamında devlet tarafından sağlanan teşviklerden istifade ediyor. Şirketler için sağlanan bu ayrıcalıkların başında ise vergi teşvikleri geliyor. Yatırım teşvik belgesi kapsamında yatırım mallarının bir kısmını ithalat kanalı ile sağlayan yatırımcılar bugünlerde ek mali yük sürprizi ile karşılaşabilirler.

Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamında Gümrük Vergisi ve KDV Muafiyeti Öngörülüyor

Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar uyarınca, yatırım teşvik belgesi sahibi şirketlerin yurt dışından ithal etmiş oldukları makine ve teçhizatın ithalatında gümrük vergisi ve katma değer vergisi muafiyeti uygulanıp, bu yolla yatırımcıların daha düşük maliyetle ithalat yapmalarına fırsat veriliyor. Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar'da sadece gümrük vergisi ve katma değer vergisi muafiyeti öngörüldüğü için ek mali yükümlülükler kapsam dışında kalıyor.

Ek Mali Yük Nedir?

2976 sayılı Dış Ticaretin Korunması Hakkında Karar uyarınca, dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına düzenlenmesini sağlamak amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülük uygulanabiliyor. Halihazırda ek mali yük uygulamasına baktığımızda üç farklı uygulamanın olduğunu gözlemliyoruz. Bunlardan ilki ülkemizin İthalatta Korunma Önlemleri Mevzuatı ile uygulanan ek mali yükler. Örneğin, Naylon veya Diğer Poliamidlerden İpliklerin İthalatında Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Karar bu kapsamda değerlendirilebilir. İkinci uygulama ise mütekabiliyet esasına göre uygulanan ek mali yükler. Örneğin, ABD menşeli eşyaların ithalinde tahsil edilen ek mali yükler bu kapsamda yer alıyor. Üçüncü uygulama ise Avrupa Birliği'nin (AB) gümrük birliği uygulamasından saptığı durumlar. 2018/11799 sayılı Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Tahsili Hakkında Karar uyarınca, Avrupa Birliğinin Bangladeş, Bolivya, Cape Verde, Endonezya, Hindistan, Kamboçya, Moğolistan, Pakistan, Paraguay, Sri Lanka, Ukrayna ve Vietnam menşeli eşyalara daha düşük gümrük vergisi uygulaması kapsamında ülkemizde AB üzerinden ithal edilen bu ülkeler menşeli eşyalardan ek mali yük tahsil ediliyor. Örneğin; Endonezya menşeli tekstil ürünü ülkemize ithal edilirken % 12 gümrük vergisine tabi olurken, aynı eşyanın AB'ye ithalatında % 9,6 oranında gümrük vergisine tabi oluyor. Tekstil ürününün A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ülkemize ithal edilmesi durumunda söz konusu Karar ile % 2,4 oranında telafi edici vergi ek mali yük olarak alınıyor.

Yatırım Teşvik ile Ek Mali Yükümlülüğün Çatışması

Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün Gümrük Müşavirleri Derneklerine yönelik 13.11.2019 günlü 48900138 sayılı yazısında 2018/11799 sayılı Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Tahsili Hakkında Karar kapsamında tahsil edilen ek mali yüklere ilişkin bir açıklama yapılmıştır. Söz konusu yazıda yatırım teşvik belgesi kapsamında A.TR Dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen Bangladeş, Bolivya, Cape Verde, Endonezya, Hindistan, Kamboçya, Moğolistan, Pakistan, Paraguay, Sri Lanka, Ukrayna ve Vietnam menşeli ürünlerin ithalatında ek mali yükün tahsil edileceği belirtilmiştir. Durum böyle olunca, yatırım teşvik belgesi kapsamında AB'den A.TR Dolaşım Belgesi kapsamında bu ülke menşeli yatırım mallarının ithalatında ek mali yük tahsilatı gerçekleşmiş olacak. Sanayiciler tarafından Endonezya'dan doğrudan ithal edilen yatırım malı için herhangi bir gümrük vergisi ve ek mali yük çıkmazken, aynı eşyanın AB'den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilmesi durumunda ek mali yük ödenmek zorunda kalınacak.

Sorumlu Vergicilik Bakışıyla…

2018/11799 sayılı Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Tahsili Hakkında Karar'ın geliş amacı AB'nin Bangladeş, Bolivya, Cape Verde, Endonezya, Hindistan, Kamboçya, Moğolistan, Pakistan, Paraguay, Sri Lanka, Ukrayna ve Vietnam'a uyguladığı daha düşük vergi nedeniyle ülkemizin karşılaştığı vergi kaybının engellenmesidir. Ancak, AB üzerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilen yatırım teşvik belgesi kapsamı Bangladeş, Bolivya, Cape Verde, Endonezya, Hindistan, Kamboçya, Moğolistan, Pakistan, Paraguay, Sri Lanka, Ukrayna ve Vietnam menşeli ürünlerin ithalatında ek mali yük tahsil edilmesi yatırımcılarımızın ilave maliyetlere katlanacağı anlamına geliyor. 2018/11799 sayılı Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Tahsili Hakkında Karar'da yatırım teşvik belgesi kapsamında Bangladeş, Bolivya, Cape Verde, Endonezya, Hindistan, Kamboçya, Moğolistan, Pakistan, Paraguay, Sri Lanka, Ukrayna ve Vietnam menşeli ürünlerin ithalatında ek mali yük tahsil edilmemesine ilişkin düzenleme yapılmasının yatırımlar üzerindeki ek maliyetleri ortadan kaldıracağı değerlendiriliyor.

Hakan Uçak
Direktör, Gümrük ve Dış Ticaret Hizmetleri
hucak@kpmg.com