Sign In
KPMG VERGİ / Blog / Blog Detay
26
Aralık
2018
Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunlu Arabuluculuk Yeni Yılda Yürürlükte

1 Ocak 2018 itibarıyla işçi-işveren uyuşmazlıklarında uygulanmaya başlanan zorunlu arabuluculuk, 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren ticari uyuşmazlıklar için de devreye giriyor.

İşçi – işveren uyuşmazlıkları için uygulanmaya başlanan sistemin; mahkemelerin iş yükünün azaltılmasında, uyuşmazlık taraflarının zaman ve masraf kaybının önlemesinde etkili olduğunun tespiti üzerine, benzer bir uygulamanın ticari uyuşmazlıklar için de yürürlüğe girmesi konusunda başlatılan çalışmalar yasalaştı. İşçi – işveren uyuşmazlıklarına ilişkin uygulamanın başladığı 2018 yılından itibaren arabulucu aşamasından geçen dosyaların %67'sinin anlaşma ile çözümlenmiş olduğu göz önünde bulundurularak, kurgulanan zorunlu ticari arabuluculuğun da benzer etkiyi yaratması hedefleniyor.

Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki ticari uyuşmazlıklar neler?

19 Aralık 2018 tarihinde 30630 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un ("Kanun") 21. Maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. Maddesinden sonra gelmek üzere eklenen "Dava Şartı Olarak Arabuluculuk" başlıklı madde ve devamı maddeler ile birlikte;

  • Türk Ticaret Kanunu'nun 4 üncü maddesinde ve

  • Diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan,

konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak belirlendi. Örneğin; tarafların ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile taşıma işlerinden, gemi ticaretinden, sigortacılıktan, bankacılıktan, ödünç işlerinden, rekabetten, fikri mülkiyetten kaynaklanan uyuşmazlıklar zorunlu arabuluculuk kapsamında olacak.

Başvurunun dava şartı olarak belirlenmesi dolayısıyla mahkemece tespit edilmesi halinde arabulucu aşaması tamamlanmadan açılan davalar usulden reddedilecek.

Arabuluculuk süreci ne kadar sürecek?

Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren 6 hafta içinde sonuçlandıracak. Bu süre zorunlu hallerde arabulucu tarafından en fazla 2 hafta daha uzatılabilecek. Bu düzenleme ile çözüm sürecinin diğer hukuk uyuşmazlıkları bakımından uygulanan arabuluculuk sürecinden toplam 4 hafta daha uzun tutulduğunu görüyoruz.

Kapsama dahil edilmeyen uyuşmazlıklar neler?

01.01.2019 tarihi itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtay'da görülmekte olan davalar hakkında uygulanmayacak.

Arabulucunun davetine rağmen toplantıya katılmamanın sonuçları neler?

Arabuluculuk görüşmelerine geçerli bir mazeret göstermeksizin katılmayan taraf dava sonunda haklı bulunsa dahi yargılama giderleri kendisine yüklenecek. Bu taraf lehine vekâlet ücretine de hükmedilmeyecek. Taraflardan her ikisinin de arabuluculuk görüşmelerine geçerli mazeretleri olmaksızın katılmaması halinde açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılacak.​

Geçici hukuki korumalara arabuluculuğun etkisi nedir?

Tarafların ticari alacakları için arabulucuya başvurmadan ihtiyati haciz yahut ihtiyati tedbir kararı almaları mümkün. İhtiyati haciz (7 gün) ve ihtiyati tedbir kararlarının (2 hafta)  alınmasından sonra işleyen dava açma süreleri arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar işlemez.

Arabulucuya başvurmadan önce icra takibi yapılabilecek midir?

Kanun arabulucuya başvuru kapsamını "konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce" ifadesi ile çizdiğinden icra takipleri bu kapsamda değil. Ancak belirtmek gerekir ki, itiraz halinde itirazın iptali davası açılması gereken hallerde öncelikle arabulucuya başvurulması gerekecek.

Tahkim şartı olan sözleşmeler için de arabulucu başvurusu zorunlu mudur?

Özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hallerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmayacak.

Yazarlar: Onur Küçük (Hukuk Bölüm Başkanı, Şirket Ortağı) & İlay Kestaneci (Hukuk Danışmanı)