Sign In
KPMG VERGİ / Yayınlar / Mali Bültenler / MaliBultenDetay

 

​​​​ ​​
2018/80 İhracat Genelgesi'nin Vergisel ve Finansal Boyutu
8.11.2018

Özet: 06.11.2018 tarihinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan İhracat Genelgesi ile, ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

Açıklamalar

04.09.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (İhracat Bedelleri Hakkında) (Tebliğ No: 2018-32/48) ile, ihracat bedellerinin yurda getirilmesine yönelik düzenlemeler yapılmıştı. İlgili Tebliğ'in 12. maddesinde yer alan yetki çerçevesinde, Tebliğ'in uygulanmasına yönelik usul ve esaslar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 06.11.2018 tarihinde yayımlanan İhracat Genelgesi ile ilan edilmiştir. Söz konusu genelgede yer alan düzenlemeler aşağıda özetlenmiştir.

Genel Düzenlemeler

  • 2018-32/48 sayılı Tebliğ'in yürürlüğe girdiği 04.09.2018 tarihinden itibaren Tebliğ'in yürürlük süresi (6 ay) boyunca fiili ihracatı gerçekleştirilen işlemlere ilişkin ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. 180 gün azami süre olup bedellerin ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin yurda getirilmesi esastır.

  • İhracat bedellerinin en az %80'i bir bankaya satılması gerekmekte olup, ihracat bedellerini alan bankaca döviz alım belgesi (DAB) düzenlenecektir. 180 günlük süre içerisinde kalınması şartıyla, ihracat bedellerinin yurda getiriliş tarihinden sonraki herhangi bir tarihte bankaya satılması mümkündür.

  • 2018-32/48 sayılı Tebliğ'in yürürlük tarihi olan 04.09.2018'den önce fiili ihracatı gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedeller 2018-32/48 sayılı Tebliğ hükümleri kapsamında değildir.

  • İhracat işlemlerine ait sözleşmelerde bedellerin tahsili için fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günden fazla vade öngörülmesi durumunda, bedellerin yurda getirilme süresi vade bitiminden itibaren 90 günü geçemez. Öngörülen vadenin tespiti için ihracatçının yazılı beyanıyla birlikte vade içeren sözleşmenin ya da vadeyi tevsik niteliğini haiz proforma fatura veya poliçenin aracı bankaya ibraz edilmesi gerekmektedir.

  • Serbest bölgelere yapılan ihracat işlemleri 2018-32/48 sayılı Tebliğ hükümleri kapsamındadır.

İhracat bedellerinin tahsil şekilleri

  • İhracat işlemlerine ilişkin bedellerinin aşağıdaki ödeme şekillerinden birine göre yurda getirilmesi mümkündür.

a) Akreditifli Ödeme,

b) Vesaik Mukabili Ödeme,

c) Mal Mukabili Ödeme,

d) Kabul Kredili Akreditifli Ödeme,

e) Kabul Kredili Vesaik Mukabili Ödeme,

f) Kabul Kredili Mal Mukabili Ödeme,

g) Peşin Ödeme.

  • İhracat bedellerinin beyan edilen Türk parası veya döviz üzerinden yurda getirilmesi esas olup, bedelin beyan edilenden farklı bir döviz üzerinden getirilmesi mümkündür.

  • Türk parası üzerinden yapılan ihracat karşılığında yurda döviz getirilmesi mümkündür.

  • İhracat bedelinin yolcu beraberinde efektif olarak yurda getirilmesi halinde gümrük idarelerine beyan edilmesi zorunludur.

Peşin Döviz

  • Peşin ödeme olarak ihracatçının hesabına transfer edilen ihracat bedellerinin en az %80'inin fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içerisinde bir bankaya satılması ve ihracat bedellerini alan bankaca DAB düzenlenmesi zorunludur. Düzenlenecek DAB üzerinde bedelin peşin ihracat bedeli olduğu belirtilir.

  • Peşin bedel karşılığı ihracatın 24 ay içerisinde yapılması zorunludur. Belirtilen süreler içerisinde ihracat yapılmaması veya peşin dövizin iade edilmemesi durumunda bu tutar prefinansman kredisi hükümlerine tabi tutularak, KKDF mevzuatı uyarınca işlem yapılır.

Özelliği Olan İhracat

  • Yurt dışına müteahhit firmalarca yapılacak ihracatın bedelinin 365 gün içinde yurda getirilerek bir bankaya satılması zorunludur.

  • Konsinye yoluyla yapılacak ihracatta bedellerin kesin satışı müteakip; uluslararası fuar, sergi ve haftalara bedelli olarak satılmak üzere gönderilen malların bedellerinin ise gönderildikleri fuar, sergi veya haftanın bitimini müteakip 180 gün içinde yurda getirilerek bir bankaya satılması zorunludur.

  • Yurt dışına geçici ihracı yapılan malların verilen süre veya ek süre içinde yurda getirilmemesi veya bu süreler içerisinde satılması halinde satış bedelinin süre bitiminden veya kesin satış tarihinden itibaren 90 gün içinde yurda getirilerek bir bankaya satılması zorunludur.

  • İhracat rejimi ve finansal kiralama mevzuatı çerçevesinde kredili veya kiralama yoluyla yapılan ihracatta, ihracat bedelinin kredili satış veya kiralama sözleşmesinde belirlenen vade tarihlerini izleyen 90 gün içinde yurda getirilerek bankalara satılması zorunludur.

Türk Lirası İhracat

  • Peşin bedel ve alıcı firma prefinansmanı dışında ihracat bedelinin Türk lirası olarak tahsil edilebilmesi için satış sözleşmesi, akreditif mektubu veya banka garanti mektubunda bedelin Türk lirası olarak tahsil edileceğinin beyan edilmiş olması veya alıcıya gönderilecek faturanın Türk lirası olarak düzenlenmiş ya da gümrük beyannamesinin Türk Lirası olarak beyan edilmiş olması gerekmektedir.

  • Türk lirası olarak tahsil edileceği beyan edilen ihracat bedelinin kısmen veya tamamen döviz olarak tahsili halinde gümrük beyannamesinde yer alan Türk Lirası tutar DAB tarihindeki TCMB döviz alış kurundan tahsil edilecek döviz cinsine çevrilir.

İhracat bedelinin tespiti

  • İhracat bedelinin tespitinde gümrük beyannamesinde yer alan değer esas alınır.

  • Konsinye ihracatta ihracat bedeli olarak kesin satış faturasında kayıtlı bedel esas alınır.

  • Gümrük beyannamesinde kayıtlı döviz cinsi ile ihracatçıya ödenen döviz cinsinin farklı olması halinde kapatma işlemleri için yapılacak hesaplamalarda; fiili ihraç tarihindeki TCMB çapraz kurları kullanılacaktır.

İhracat Bedellerinin transferi

  • Gümrük beyannamesinde kayıtlı alıcı firma veya bu firma dışındaki gerçek veya tüzel kişiler tarafından yurt dışından havale olarak gönderilen dövizin, herhangi bir referans veya fatura numarasıyla irtibatlandırılmış olup olmadığına bakılmaksızın ihracatçının beyan edeceği gümrük beyannamesi konusu ihracatın bedeli olarak alışının yapılması mümkündür.

  • Serbest bölgelerdeki bankalar aracılığıyla yapılan havalelere istinaden döviz alışı, sadece gümrük beyannamesinde alıcının bulunduğu ve malın gideceği yer olarak serbest bölgenin gösterilmesi halinde yapılabilir.

  • Serbest bölgeler dışındaki başka ülkelere yapılan ihracat bedelinin serbest bölgeden gönderilen havaleye istinaden alışı yapılamaz.

Efektif olarak getirilen ihracat bedelleri

  • Efektif olarak getirilen ihracat bedelinin yurt dışından getirildiğinin tespiti gümrük idarelerince onaylı nakit beyan formu (NBF) ile yapılacaktır.

  • Afganistan, Irak ve Libya'da yapılan ihracat işlemlerinde, ihracatçının yazılı beyanına ilave olarak satış sözleşmesi ve kesin satış faturası (veya proforma) ile GB ibraz edilerek NBF aranmaksızın efektif olarak bankalarca tahsili mümkün bulunmaktadır. Ancak, böyle bir durumda efektif tahsilinin banka tarafından Suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanına yönelik mevzuat hükümlerine tabi tutularak değerlendirilmesi gerekmektedir.

  • NBF konusu efektifin ihracat bedeli olarak alışının yapılabilmesi için, NBF'nin düzenlenme tarihinden itibaren 30 gün içinde bankalara tevdi edilmesi gerekmektedir.

İhracat bedelinin diğer yöntemlerle tahsili

  • İhracatçılarca ihracat bedeli ödemesinde banka veya şahıs çekinin kullanılması mümkündür.

  • İhracat bedelinin kredi kartıyla tahsil edildiği işlemlerde, kredi kartının yurt dışından verilmiş olduğunun tespiti şarttır.

İhracatçı dışındaki firmalara gelen ihracat bedelleri

  • Gümrük beyannamesinde kayıtlı imalatçı veya tedarikçi firma lehine gelen dövizin, imalatçı veya tedarikçi ile ihracatçı firmanın yazılı beyanının alınması kaydıyla ihracatçı firma adına ihracat bedeli olarak alışı yapılabilir.

  • Gümrük beyannamesinde imalatçı veya tedarikçi firma unvanının kayıtlı olmadığı işlemlerde, ihraç konusu malın imalatçı veya tedarikçi firma tarafından ihracatçı firmaya satıldığına dair faturanın ibraz edilmesi ve ihracatçı ile imalatçı veya tedarikçi firmanın yazılı beyanının alınması kaydıyla ihracatçı firma adına ihracat bedeli olarak alışının yapılması mümkündür.

İhracat fiyatının değişmesi

  • Fiili ihraçtan sonra ihracat fiyatında lehte değişiklik yapılması halinde ihracatçının talebine ve fiyat değişikliğine ilişkin faturanın ibrazı üzerine fark tutarın ihracat bedeli olarak alışı yapılabilir.

  • Fiili ihraçtan sonra ihracat fiyatında aleyhte değişiklik yapılması halinde ihracatçının yazılı beyanı ve fiyat değişikliğine ilişkin faturanın ibrazı üzerine gümrük beyannamesinde belirtilen tutar ile fiyat değişikliğine ilişkin faturada belirtilen tutar arasındaki fark hesap kapatma işlemlerinde dikkate alınmaz.

Faktoring işlemleri

  • İhracattan doğan alacak hakkının ihracatçı tarafından faktöring sözleşmesi çerçevesinde faktoring şirketine temlik edildiği faktoring işlemlerinde;

a) İhracat bedelinin faktoring şirketi tarafından yurt dışı kaynaklı dövizlerle hesaba transferi veya getirilmesi halinde faktoring şirketinin aracı bankaya göndereceği, üzerinde gümrük beyannamesi bilgileri ile temliğe konu fatura bilgilerini içeren yazılı talimatı ve ihracatçının beyanına istinaden bankalarca bedel alışı yapılarak DAB ihracatçı firma adına düzenlenir.

b) İhracat bedelinin faktoring şirketinin yurt içi kaynaklarından hesaba transferi veya getirilmesi halinde faktoring sözleşmesinin bankaya ibrazı üzerine, ihracat hesabının kapatılmasına ilişkin sorumluluğun faktoring şirketine ait olması halinde, ihracat bedeli dövizler yurda getirildiğinde, faktoring şirketinin gümrük beyannamesi bilgileri ile üzerinde temlik notu bulunan fatura bilgilerini içeren yazılı talimatına istinaden DAB ihracatçı firma adına düzenlenir.

İndirim ve mahsup işlemleri

  • 2018-32/48 sayılı Tebliğ'in 7.maddesinde belirtilen indirim, mahsup ve döviz transferi işlemleri aracı bankalar tarafından sonuçlandırılacaktır.

  • Tebliğ'in 7/1 ve 7/2 maddelerinde belirtilen giderlerin ihracat bedelinden indirilmesi veya mahsup edilmesi sebebiyle ihracat bedelinin bu giderler kadar eksik gönderilmesi halinde bu durum aracı bankaya belgelendirilecektir. Düzenlenen DAB üzerine söz konusu giderlerin türü ve tutarıyla ilgili not konulacaktır.

  • Mal ihraç ve ithalinde, tarafların aynı kişiler olması ve ihraç bedellerinin yurda getirilme süresi içinde kalınması kaydıyla, ilgili gümrük beyannamelerinin bankalara ibrazı durumunda mal ihraç ve ithal bedellerinin bankalarca mahsubu mümkündür. Mahsup sonrası kalan tutarın %80'inin bir bankaya satılması zorunludur.

  • Mal ihraç ve ithalinde, tarafların farklı kişiler olması ve ihraç bedellerinin yurda getirilme süresi içinde kalınması kaydıyla, ilgili gümrük beyannamelerinin bankalara ibrazı durumunda mal ihraç ve ithal bedellerinin bankalarca mahsubu mümkündür. Bu kapsamda mahsup edilecek tutarların yurda getirilmiş olması zorunludur. Ancak, mahsup sonrası kalan tutarın %80'inin bir bankaya satılması zorunludur.

İhracatçının serbest kullanımına bırakılan dövizler

  • Hizmet ihracatı, transit ticaret, Türkiye'de ikamet etmeyenlere özel fatura ile yapılan satış, Türkiye'de ikamet etmeyenlere KDV hesaplanarak yapılan satış ve mikro ihracat işlemlerinde bedellerin tamamının tasarrufu serbesttir.

  • CFR ve CIF teslim şekline göre gerçekleştirilen ihracatta, navlun ve sigorta bedeli ile kiracının satın alma hakkı bulunmayan finansal ve ticari kiralama sözleşmesi çerçevesinde elde edilen kira bedelleri hizmet bedeli döviz olarak kabul edilecektir.

İhracat hesabının kapatılması

  • İstisnai haller saklı kalmak üzere, ihracat bedeli dövizlerin fiili ihraç tarihinden itibaren yurda getirilerek en az %80'inin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde bir bankaya satılması halinde ihracat hesabı aracı banka nezdinde kapatılacaktır.

  • İhracat bedellerinin en az %80'inin satılma işleminin 180 günlük sürenin geçmesinden itibaren 5 iş günlük ihbar süresi içinde yapılması durumunda ihracat hesabı, ihracatçının bağlı bulunduğu Vergi Dairesi Başkanlığına veya Vergi Dairesi Müdürlüğüne ihbar edilmeksizin banka tarafından kapatılacaktır.

  • İhracat bedeli alışının ihbardan sonra yapıldığı işlemlerde ihracat hesabının kapatılmasına ilişkin talepler doğrudan ihracatçının bağlı bulunduğu Vergi Dairesi Başkanlığına veya Vergi Dairesi Müdürlüğüne yapılacaktır.

İhracat hesabının kapatılacağı aracı banka

  • İhracat hesabı, peşin ödeme ya da gümrük beyannamesinde peşin ödeme ile diğer ödeme şekillerinin birlikte beyan edildiği işlemlerde, peşin bedel alışını yapan, bunun dışındaki işlemlerde ise ihracatçı tarafından gümrük beyannamesinin 28. hanesinde beyan edilen veya ihracatçı tarafından ihracat hesabının kapatılması işlemlerini gerçekleştirmek üzere gümrük beyannamesi ibraz edilerek anlaşma sağlanan aracı banka nezdinde kapatılır.

  • İhracat bedelinin fiili ihraçtan sonra tahsil edildiği ödeme şekillerinde, ihracat bedeli aracı bankadan farklı bir bankaya gönderilmiş ise bedel alışını yapan banka, düzenlendiği DAB ile ibraz edilmesi halinde gümrük beyannamesinin bir fotokopisini ihracat hesabını kapatacak olan bankaya gönderecektir.

Sorumluluk

  • İhracat bedelinin tahsilinden ve ihracat hesabının bu süreler içerisinde kapatılmasından ihracatçıların, faktoring işlemine konu edilen ihracat bedellerinin ise faktoring şirketinin yurtiçi kaynaklarından ödenmesi durumunda faktoring şirketinin sorumlu tutulacağı ifade edilmektedir.
     
  • Bankalar, bilgisi dahilinde oldukları beyannamelerle ilgili ihracat bedellerinin yurda getirilmesini ve satışının yapılmasını izlemekle ve ilgili indirim ve mahsup işlemlerini uygulamakla sorumlu tutulmaktadır.

Ek Süre

  • İhracat bedelinin yurda getirilmesi ve %80'inin bir bankaya satılması işleminin 180 günlük süre içerisinde gerçekleştirilememesi ve 2018-32/48 sayılı Tebliğ'in 9. maddesinde sayılan mücbir sebep hallerinin varlığı halinde, mücbir sebebin devamı müddetince altışar aylık dönemler itibarıyla ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce mükellefe ek süre verilir.

  • Mücbir sebep halleri dışında kalan haklı durumların varlığı halinde, hesapların kapatılmasına ilişkin altı aya kadar olan ek süre talepleri, firmaların haklı durumu belirten yazılı beyanına istinaden üçer aylık devreler halinde ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce, altı aylık süreden sonraki ek süre talepleri Bakanlık tarafından incelenip sonuçlandırılacaktır.

Terkin

  • Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla;

a) 100.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, mücbir sebeplerin varlığı dikkate alınmaksızın beyanname veya formda yer alan bedelin %10'una kadar noksanlığı olan (sigorta bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) ihracat hesapları doğrudan bankalarca ödeme şekline bakılmaksızın,

b) 200.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, mücbir sebep halleri göz önünde bulundurulmak suretiyle beyanname veya formda yer alan bedelin %10'una kadar açık hesaplar ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce,

terkin edilmek suretiyle kapatılacaktır.

  • Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla, 200.000 ABD doları veya eşitini aşan noksanlığı olan açık hesaplara ilişkin terkin talepleri mücbir sebepler ile haklı durumlar göz önünde bulundurulmak suretiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından incelenip sonuçlandırılacaktır.

Vergi Dairesi Başkanlıkları veya Vergi Dairesi Müdürlüklerine bildirim

  • İhracat hesabının, ek süreler de dahil olmak üzere, süresi içerisinde kapatılamaması halinde açık hesap tutarı aracı banka tarafından 5 iş günü içinde ilgili Vergi Dairesi Başkanlığı veya Vergi Dairesi Müdürlüğüne ihbar edilecektir.

  • İhracat bedelinin faktoring şirketlerince yurt içi kaynaklardan ödendiği faktöring işlemlerinde ise kapatılmayan ihracat hesaplarıyla ilgili olarak sadece faktoring şirketleri ilgili Vergi Dairesi Başkanlığı veya Vergi Dairesi Müdürlüğüne ihbarda bulunabilecektir.

  • Vergi Dairesi Başkanlıkları veya Vergi Dairesi Müdürlüklerince ihracat hesabının kapatılması için ilgililere ihbardan itibaren 10 iş günü içinde 90 gün süreli ihtarname gönderilecektir. İhracatçılar tarafından bu ihtar süresi içinde ihracat hesabının kapatılması veya mücbir sebep halinin ya da haklı durumun ilgili Vergi Dairesi Başkanlığı veya Vergi Dairesi Müdürlüğüne belgelenmesi gerekmektedir.

  • 90 günlük ihtar süresi sonunda kapatılmayan ihracat hesapları için Vergi Dairesi Başkanlıkları veya Vergi Dairesi Müdürlüklerince Cumhuriyet Savcılıklarına 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun uyarınca yasal işlem başlatılması amacıyla bildirimde bulunulacaktır.

Ek- İhracat Genelgesi​

Genelge'nin gümrük boyutunu ilgilendiren kısmına buradan ulaşabilirsiniz. 

Bültenimizi PDF olarak indirmek için tıklayınız​

Saygılarımızla,